Tarih Bilimi Nedir 4

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin kanatı sıra, bu olaylarla müntesip bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya insanoğlu-dışı ayrımı gözetmeksizin, konum ve dakika aralığının kestirildiği bir geçmiş dakika dilimde, amil-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her kayranın dünini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık düni lügat konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilgili bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları çekmece önüne hileınarak, mümkün olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir henüz evetşanabilmesi gibi bir olasılık olmadığından doğa bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki kuma önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi iktibas kanalıyla bilgi edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının kanatı sıra çok henüz geniş bir medlul hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta yavaş yavaş doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey bileğildir.[5]